وبلاگ

در

توقف خودرو به‌خصوص در سرعت‌های بالا و در آب‌و‌هوای بارانی کار آسانی نیست؛ سیستم ترمز ضد قفل (ABS) در این شرایط، یکی از بهترین گزینه‌های موجود است که راننده می‌تواند به آن تکیه کند. در حقیقت در جاده‌های خیس و بارانی، حتی راننده‌های حرفه‌ای با ترمزهای معمولی نمی‌توانند به خوبی یک راننده‌ی متوسط با ترمز ABS خودرو را متوقف کنند. در این مقاله قصد داریم همه‌چیز در مورد سیستم ترمز ABS را به زبان ساده توضیح دهیم؛ از اهمیت این سیستم ترمز، اجزای تشکیل‌دهنده‌ی و نحوه‌ی کار آن تا مشکلات معمول این نوع سیستم مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

سیستم ترمز ضد قفل

فلسفه‌ی به‌کارگیری ترمز ABS پیچیده‌ نیست. چرخی که در حال سُر خوردن است در مقابل چرخی که لیز نمی‌خورد، چسبندگی کمتری با جاده دارد. اگر تابه‌حال در مسیرهای یخی رانندگی و احتمالاً گیر کرده باشید، با تجربه‌ی نداشتن چسبندگی چرخ‌ها و درجا زدن به‌خوبی آشنا هستید. ترمزهای ABS با جلوگیری از سُر خوردن چرخ‌ها در هنگام ترمزگیری، دو فایده‌ی مهم دارند؛ توقف سریع‌تر و فرمان‌ دادن خودرو در هنگام ترمزگیری.

به‌طور کلی سیستم ترمز ضد قفل از چهار بخش تشکیل شده است:

  • سنسورهای سرعت
  • پمپ
  • سوپاپ‌ها
  • کنترل‌کننده

سنسورهای سرعت

در سیستم ترمز ABS برای تشخیص قفل شدن ناگهانی ترمزها باید اطلاعات کافی ردوبدل شود. سنسورهای سرعت که که معمولاً در هر چهار چرخ یا در برخی خودروها در دیفرانسیل نصب شده‌اند، این اطلاعات را فراهم می‌کنند.

سوپاپ‌ها

در هر لوله‌ی ترمز، یک سوپاپ وجود دارد؛ در برخی سیستم‌های ABS، سوپاپ‌ها در ۳ وضعیت قرار دارند:

  • وضعیتی که سوپاپ باز است؛ در این حالت فشار از طریق سیلندر اصلی به‌طور مستقیم به ترمز می‌رسد (سیلندر اصلی فشار غیر هیدرولیک را به فشار هیدرولیک تبدیل می‌کند).
  • وضعیتی که سوپاپ، ارتباط بین ترمز و سیلندر اصلی را بلوکه می‌کند؛ در این حالت در صورت فشردن بیش از حد ترمز پدال، از فشار بیش از حد به ترمز جلوگیری می‌شود.
  • وضعیتی که سوپاپ نقش دفع‌کننده دارد؛ در این وضعیت سوپاپ از فشار ترمزها کم می‌کند.

پمپ

از آنجایی که سوپاپ قابلیت کم کردن فشار ترمز را دارد، باید راهی برای بازگشت این فشار در سیستم وجود داشته باشد. کار پمپ، برگشت دادن فشار در سیستم پس از کاهش دادن فشار توسط پمپ است.

کنترل‌کننده

کنترل‌کننده اساساً کامپیوتر این سیستم است که با نظارت بر سنسورهای سرعت و کنترل کردن پمپ‌ها، انجام وظیفه می‌کند.

نحوه‌ی کارکرد ترمز ABS

سیستم‌های متنوع و البته الگوریتم‌های مختلفی برای ترمزهای ABS در مدل‌ها و برندهای مختلف وجود دارد. در ادامه نحوه‌ی کارکرد یکی از ساده‌ترین نوع از ترمزهای ABS را بررسی می‌کنیم.

کنترل‌کننده همیشه در حال بررسی سنسورهای سرعت است و به‌ دنبال کاهش سرعت در چرخ‌ها می‌گردد. در واقع دقیقاً قبل از قفل شدن یک چرخ‌، کاهش سرعت شدیدی در آن اتفاق می‌افتد. در این شرایط، سرعت توقف چرخ در برابر سرعت توقف خودرو بسیار سریع‌تر است. در شرایط مناسب جاده‌ای، حدود پنج ثانیه‌ طول می‌کشد تا یک خودرو با سرعت ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت به حالت توقف کامل برسد؛ درحالی‌که یک چرخ قفل‌شده در کمتر از یک ثانیه از حرکت دورانی بازمی‌ایستد.

کنترل‌کنند‌ه سیستم ضد قفل به واسطه‌ی برنامه‌ریزی خاصی که شده است، آگاهی دارد که چنین کاهش سرعت در زمان کم غیر ممکن است؛ بنابراین تا جایی که افزایش شتاب و دوران در آن چرخ به وجود بیاید، از فشار ترمز کم می‌کند. سپس بلافاصله فشار را زیاد می‌کند تا دوباره کاهش شتاب و دوران در آن چرخ اتفاق بیافتد. کنترل‌کننده این اعمال را با سرعت زیادی انجام می‌دهد و تغییر سرعت چرخ، روند ثابتی تجربه می‌کند. حاصل این‌ کار، کاهش سرعت چرخ به موازات سرعت خودرو است؛ با وجود حداکثر سرعت ترمزگیری، چرخ‌ها تا نزدیک‌ترین حالت ممکن به قفل شدن کنترل می‌شوند. زمانی که ترمز ABS در حال استفاده باشد، در پدال ترمز حالت تکان‌های ضربان مانند حس می‌شود. دلیل این امر باز و بسته شدن سریع سوپاپ‌ها است. برخی سیستم‌ها تا ۱۵ بار در ثانیه می‌توانند سوپاپ‌ها را باز و بسته کنند.

نواع مختلف ترمز ABS

سیستم‌های ترمز ضد قفل بر اساس ترمزهای مختلف موجود در آن‌ها، به چند طرح تقسیم‌بندی می‌شوند. در ادامه رده‌بندی مختصری بر اساس تعداد کانال‌ها (سوپاپ‌های مستقل) و سنسورهای سرعت از انواع ترمز ABS ایجاد می‌کنیم.

سیستم چهار کاناله به همراه چهار سنسور سرعت

در این طرح، برای هر چهار چرخ سنسور سرعت و سوپاپ مستقل وجود دارد که بهترین طرح ترمز ABS است. کنترل‌کننده سرعت هر چرخ را به‌طور جداگانه بررسی می‌کند که حاصل آن، حداکثر قدرت ممکن در ترمزگیری است.

سیستم سه کاناله به همراه سه سنسور سرعت

این نوع طرح بیشتر در وانت پیکاپ‌های مجهز به ترمز ABS در هر چهار چرخ وجود دارد. در این طرح، سنسور سرعت و سوپاپ در هر دو چرخ جلو وجود دارد؛ ولی برای دو چرخ عقب فقط یک سنسور سرعت در اکسل عقب و یک سوپاپ قرار داده شده است. در این سیستم سرعت هر دو چرخ جلو به‌طور جداگانه بررسی می‌شود که به همین دلیل، حداکثر قدت ترمزگیری در محور جلو وجود خواهد داشت. اما سرعت چرخ‌های عقب در کنار هم بررسی می‌شوند که به همین دلیل امکان قفل شدن یکی از چرخ‌های عقب در ترمزگیری وجود دارد. در مقایسه با طرح چهار کاناله، این طرح قدرت ترمزگیری کمتری ارائه می‌دهد.

سیستم یک کاناله به همراه یک سنسور سرعت

این نوع طرح بیشتر در وانت پیکاپ‌های مجهز به ترمز ABS محور عقب دیده می‌شود. در این طرح یک سوپاپ برای کنترل هر دو چرخ عقب در کنار یک سنسور سرعت در محور عقب قرار گرفته است. این سیستم همانند نحوه‌ی کارکرد محور عقب در طرح سه کاناله کار می‌کند که بنابراین احتمال قفل شدن یکی از چرخ‌های عقب وجود دارد. با نگاهی کوتاه به اتصال T شکل ترمز به دو چرخ عقب و وجود سنسور سرعت در نزدیکی دیفرانسیل در محور عقب، می‌توان این خودروها را تشخیص داد.

آیا می‌توان در جاده‌های لغزنده از تکنیک ترمز پی‌درپی در ABS استفاده کرد؟

مطلقاً خیر. تکنیک فشردن پی‌درپی پدال ترمز معمولا در جاده‌های بارانی و لغزنده و جهت جلوگیری از قفل شدن چرخ‌ها در خودروی فاقد ترمز ABS استفاده می‌شود. در خودروهایی که به ترمز ABS مجهز هستند، همانطور که واضح است چرخ‌ها قفل نمی‌شوند و بنابراین استفاده از این تکنیک کاملا بیهوده است و صرفاً مدت‌زمان توقف و ترمزگیری را افزایش می‌دهد.

در خودروهایی که ترمز ABS دارند، باید پدال ترمز را فشار بدهید و آن را در همین حالت نگه‌دارید تا سیستم تمام کار را برایتان انجام دهد. همانطور که قبلا ذکر شد، ممکن است تکان‌های ضربان مانند در پدال ترمز حس کنید؛ این حالت کاملاً طبیعی است پس نگران نشوید و پای خود را روی پدال ترمز نگه‌دارید.

آیا ترمز ABS واقعا کاربردی است؟

بدیهی است که ترمز ABS به‌طور کلی توقف خودرو را راحت‌تر و بهتر انجام می‌دهد، از قفل شدن چرخ‌های جلوگیری می‌کند و در کمترین مسافت ممکن، خودرو را متوقف می‌کند. شاید بهترین ملاک برای آگاهی از تأثیر ترمز ABS، بررسی آن در آمار تصادفات جاده‌ای باشد. آیا واقعا این سیستم ترمز، از تصادفات شدید جلوگیری می‌کند؟

کارشناسان مؤسسه‌ی بیمه و ایمنی بزرگراه‌های آمریکا (IIHS) در طی چندین پژوهش، نقش ترمز ABS در تصادفات شدید را بررسی کرده‌اند. بر اساس پژوهشی که در سال ۱۹۹۶ انجام شد، پژوهشگران مشاهده کردند که احتمال تصادف خودروهای مجهز به ترمز ABS یا خودروهای فاقد این سیستم ترمز تفاوت چندانی نمی‌کند. نکته‌ی جالب این است که بر اساس یافته‌های این پژوهش، خطر صدمات شدید به سرنشینانی که در خودروی با ترمز ABS هستند به‌خصوص خودروهای تک سرنشینه‌، بیشتر است.

برای توجیه این نتایج، موارد مختلفی گفته شده است. برخی کاشناسان معتقد هستند که رانندگان خودروهای با ترمز ABS از این نوع ترمز به‌درستی استفاده نمی‌کنند؛ به‌عنوان مثال تکنیک ترمز پی‌در‌پی را به‌کار می‌برند یا با حس کردن تکان ضربانی در پدال ترمز، آن را رها می‌کنند. از سوی دیگر به دلیل اینکه خودروهای مجهز به ترمز ABS در حین ترمزگیری قابلیت فرمان‌ دادن و هدایت دارند، برخی رانندگان در شرایط ترمزگیری به علت دستپاچه شدن از جاده خارج می‌شوند. بر اساس پژوهش‌های امروزی، ترمز ABS برای جلوگیری از تصادف مفید است؛ البته هنوز نتایج به قدر کافی  نیستند و در واقع شواهد لازم برای اثبات ایمنی بیشتر خودروهای مجهز به ترمز ABS وجود ندارد . به‌طور کلی ترمز ABS یکی از بهترین سیستم‌های ترمز برای رانندگان معمولی است. از سوی دیگر در شرایطی که جاده مناسب باشد، رانندگان حرفه‌ای هنوز هم ترمز معمولی را ترجیح می‌دهند.

در

استپر موتور که به آن استاپ موتور نیز میگویند قطعه ای است که وظیفه ی بستن و باز کردن مسیر هوایی که به موتور میرود را دارد و میزان هوای ورودی به موتور را کنترل و تنظیم می کند و روی موتور های DC نصب می شود. که این قطعه شامل دو جفت سیم پیچ که یک فنر دارد و روی آن قاب پلاستیکی قرار گرفته است و یک محور می باشد که سوزنی شکل می باشد و در واقع سرش دارای پیچ می باشد . حتما توجه داشته باشید که این سر سوزنی بسیار حساس است و دست کاری کردن باعث قطعی در داخلش می شود که باعث خراب شدن قطعه یا مشکل در کارکردش می شود .

تعمیر استپر موتور به چه صورت می باشد :

همانطور که در توضیحات گفته شد استپر موتور های dc دو جفت سیم پیچ را شامل می شوند که یک جفت این سر سوزنی را میده بیرون و یک جفت هم سر سوزنی را به داخل می دهد . برای شروع تعمیر استپر باید این سر سوزنی را در بیاوریم و برای سالم کردن آن ، پیچ داخل و رزوه هایش را تمیز کنید و روغن کاری نیز انجام دهید و دوباره سر سوزنی را نصب کنید و مشکلی در این راستا و عملکرد به وجود نمی آید .

عملکردی که برای در آوردن این سر پیچ سوزنی چه باید انجام داد به این صورت می باشد که باید چند بار سوئیچ را باز و بسته کنید تا این سرپیچ باز شود و تعداد دفعاتی که باید سوئیچ را باز و بسته کنید معلوم نمی باشد و تنها به موقعیت قبلی سرپیچ بستگی دارد که کجا قرار گرفته است .

سپس باید فنر که روش قاب پلاستیکی است و هم چنین سرش که پیچ است را باید باز کنید و تمیزش کنید و یکم کرم دست و صورت تا حدی که فقط چرب بشود بزنید می توان برای این کار از روغن ترمز هم استفاده کرد . و دو باره استپر را سر جایش بگذارید و دوباره سوئیچ را چند به صورت مکرر باز و بسته کنید تا خود موتور پله به داخل بکشد و جا بیفتد . در اصطلاح به این دلیل میگن پله ای چون هر دور که باز و بسته می شود چند دور به جلو عقب می رود و دقیقا مشخص است که چند گام به جلو و عقب می رود و برای همین می گویند پله ای . لازم به ذکر است که این قطعه تعمیر شده چند هزار کیلومتر راه برود و مجدد قادر به تعمیر باشد .

روش تعویض استپر موتور :

برای تعویض استپر ابتدا سوئیچ را کاملا ببندید و به مدت 60 ثانیه صبر کنید و در قدم دوم سوکت استپر موتور را در بیاورید و برای این کار ابتدا باید خار های استپر را آزاد کنید و استپر با دو عدد پیچ ستاره ای یا چهار سو در جای خود محکم شده است و شما در قدم بعدی باید این پیچ ها که استپر را نگه داشته است باز کنید و استپر را کاملا از هوزینگ در بیاورید .

بعد از در آوردن استپر بهتر است که با استفاده از اسپری مخصوص و یا تینر فوری به کمک پنبه هوزینگ استپر را تمیز کنید .

در نهایت استپر جدید را در هوزینگ قرار داده و سوکت مبوطه را جا بزنین . وقتی استپر را تعویض میکنید باید حتما وقتی اولین بار ماشین را روشن میکنید دمای آب خودرو کمتر از 50 درجه باشد ، و اقدامی که باید بکنید به این صورت است که سوئیچ را باز کنید و به مدت 30 ثانیه صبر کنید و بعد از 30 ثانیه سوئیچ را ببندید و دوباره 30 ثانیه صبر کنید و این کار 3 بار تکرار کنید ، ممکن است با استارت اول روشن نشود ولی جای نگرانی نیست و شما باید تا روشن شدن موتور استارت بزنید و صبر کنید تا دور موتور خودرو به حالت عادی خود برگردد .

وظایف استپر موتور چیست ؟

  • دور موتور خودرو را تنظیم می کند و هم چنین باعث روشن ماندن خودرو زمانی که دور موتور آرام است می شود
  • وقتی که بار اضافی روی متور خودرو وارد می شود مثل روشن کردن کولر ، استپر در این زمان از افت قدرت موتور جلوگیری می کند .
  • یکی دیگر از کارهایی که استپر انجام می دهد این است که هوای مورد مصرف سیلندر را زمانی که گاز را رها میکنید ، تنظیم می کند .
  • زمانی که موتور خودرو هنوز سرد است استپر محور یا سر سوزنی خود را به گونه ای تنظیم می کند که خودرو با زدن اولین استارت روشن شود .

در

از مهمترین قسمت های خودرو، قسمت انتقال نیرو و قدرت به چرخ ها و محور ها می باشد. پلوس در جلوبندی خودرو یکی از مهمترین اجزاست. وظیفه پلوس انتقال نیروی تولید شده توسط موتور خودرو به گیربکس یا همان جعبه دنده می باشد. و سپس این نیرو توسط میل گاردان به دیفرانسیل خودرو انتقال می یابد. همانطور که می دانیم، دیفرانسیل هم نقش تنظیم کننده دور چرخ ها را دارد. همچنین میله ای از داخل دیفرانسیل به دو چرخ طرفین متصل می باشد و پلوس نام دارد که وظیفه اش انتقال نیروی دیفرانسیل به چرخ ها می باشد. همچنین باید توجه داشت که خودرو هایی که دارای دو دیفرانسیل هستند ، نیازی به انتقال نیرو به چهار چرخ در هر زمانی وجود ندارد. و در صورت تمایل می توان دنده کمک را فعال نمود و چهار چرخ را همزمان فعال کرد.

علائم خرابی پلوس

راحت ترین راه فهمیدن و پی بردن به خرابی پلوس ها این است که اگر صدای تق تق از سمت چرخ ها آمد بفهمیم که سرپلوس ها خراب شده اند. ضمن این که در صورت خرابی، اگر می خواهید بفهمید که سرپلوس کدام سمت خراب شده است باید فرمان را تا آخر به یک سمت بچرخانید و همان سمتی که صذای تق تق را شنیدید، همان سمت خراب شده است.

علل خرابی پلوس

۱- پارگی گردگیر وخشک کارکردن پلوس
۲- انجام حرکات ناگهانی Take off (ریختن ساچمه سه شاخه پلوس)
۳- شل بودن مهره‌ی اتصال به سر چرخ‌ها
۴- بیرون زدن هزارخار از ناحیه گیربکس
۵- حرکت خودرو در شرایط پیچ جاده‌ای و پیوسته
۶- بالانس نبودن میله پلوس
۷- عدم وجود واسگازین در گیربکس (قفل شدن دیفرانسیل و کله پلوس)
۸- انجام بکسل کردن‌های مستمر و خارج از ظرفیت

در

ساختار ترمزهای کاسه‌ای

  • ترمزهای کاسه‌ای از چدن ساخته شده‌اند و به علت شکل کاسه‌ای به ترمز کاسه‌ای معروف هستند.
  • تمامی قطعات ترمز در محدوده کاسه (درام) قرار دارند.
  • تا اوایل دهه 70 میلادی شما قادر به خریداری اتومبیلی بودید که برای تمامی چرخ‌های آن ترمز کاسه‌ای درنظر گرفته شده بود، ولی در حال حاضر از این سیستم برای چرخ‌های عقب خودروها و کامیون‌های ارزان قیمت استفاده می‌شود.

ترمزهای کاسه‌ای چگونه کار می‌کنند؟

  • ترمزهای کاسه‌ای با فشار دادن دو کفشک (لنت ترمز) درون درام کار می‌کنند. شما با فشردن پدال ترمز با استفاده از نیروی هیدرولیکی و گریز از مرکز، این دو لنت را به دیواره داخلی درام در حال چرخش فشار می‌دهید.
  • اقدام بالا باعث ایجاد اصطحکاک شده و سرعت درام را کاهش می‌دهد که در نهایت باعث ایستادن خودرو می‌شود.
  • تعویض لنت‌های ترمز‌های کاسه‌ای هزینه کمی را برای صاحب خودرو در پی دارد.

ا افزایش سرعت خودروها، ترمزهای کاسه‌ای قادر به توقف آن‌ها نبودند. ترمزهای کاسه‌ای به علت نحوه طراحی در هنگام ترمزهای شدید، به سرعت داغ شده و قدرت بازدارندگی خود را از دست می‌دهند. برای رفع این مشکل، ترمزهای دیسکی در اوایل دهه 60 میلادی طراحی شدند تا ترمز اتومبیل‌ها عملکرد بهتری از خود نشان دهند.

ساختار ترمزهای دیسکی

  • ترمزهای دیسکی شامل یک روتور فلزی بزرگ، 2 لنت ترمز و یک گیره هیدرولیکی به نام کالیپر است.
  • روتورهای ترمز معمولا از آهن ساخته می‌شوند، البته برخی از آن‌ها با توجه به کاربردشان از جنس متفاوتی بهره می‌برد، برای مثال خودروهای مسابقه‌ای دارای ترمزهای سرامیکی و یا کامپوزیتی از کربن هستند.
  • معمولا حفره‌هایی بر روی روتور درنظر گرفته می‌شود تا خنک‌سازی آن راندمان بیشتری داشته باشد.
  • کالیپر ترمزهای دیسکی از 8 پیستون استفاده می‌کنند که نیروی بازدارندگی عظیمی را فراهم می‌آورند.

ترمزهای دیسکی چگونه کار می‌کنند؟

  • فشردن پدال ترمز در ماشین‌های مجهز به این سیستم، باعث پر شدن کالیپر توسط روغن ترمز می‌شود.
  • سپس پیستون فلزی داخل کالیپر، باعث ایجاد فشار در پشت هر لنت شده که نزدیکی آن‌ها به روتور را در پی دارد.
  • این فشار ایجاد شده توسط لنت‌ها، تولید اصطکاک کرده و باعث کاهش سرعت چرخش روتور می‌شود که در نهایت ایستادن خودرو را به همراه دارد.

مزایای ترمزهای دیسکی چیست؟

  • افزایش قدرت بازدارندگی نسبت به ترمزهای کاسه‌ای
  • مدیریت بهتر گرما نسبت به سیستم ترمز کاسه‌ای
  • ترمزهای دیسکی را بدون نیاز به باز کردن چرخ خودرو، می‌توان مورد بررسی قرار داد.
  • برخلاف ترمزهای کاسه‌ای، ترمزهای دیسکی به‌ طور کامل خودشان تنظیم می‌شوند.
  • در این سیستم فشردن پدال ترمز حس بهتری به راننده منتقل می‌کند.
  • در حال حاضر ترمزهای دیسکی در بازار بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرند، بنابراین شما قادر به انتخاب لنت از میان چندین لنت ترمز تولید شده براساس عملکرد آن هستید.

جمع‌بندی

ترمزهای دیسکی قدرت توقف بهتری را در اختیار راننده خودرو قرار می‌دهند که آن را تبدیل به انتخاب بهتری می‌کند. اگر تمامی چرخ‌های اتومبیل شما مجهز به ترمزهای کاسه‌ای بوده و یا تنها محور عقب از این نوع سیستم بهره می‌برد، می‌توانید با خریداری لنت‌های باکیفیت قدرت توقف آن‌ها را افزایش دهید.